دیابت بارداری یک شرایط شایع و رو به افزایش در دوران بارداری است که نیاز به تشخیص، پیشگیری و درمان دقیق دارد.تقریباً در اکثر زنان به دلیل تغییرات هورمونی ای که در طی بارداری ایجاد میگردد، درجاتی از اختلال عدم تحمل گلوکز مشاهده میگردد. بدین معنا که مقدار قند خون آنها افزایش مییابد، ولی به اندازهای افزایش نمییابد که بتوان آن را بیماری دیابت در نظر گرفت. دیابت بارداری، تقریباً در ۴ درصد از بارداریها بروز میکند. علت دقیق دیابت باردای مشخص نیست، ولی وجود برخی از سر نخها، در تشخیص زودرس این بیماری مؤثر است. با توجه به عوارضی که دیابت برای جنین و مادر باردار میتواند داشته باشد، پیشگیری و کنترل دیابت در طی دوران بارداری ضروری است.
دیابت بارداری، حالت عدم تحمل گلوکز است و با وجود ناسازگاریش با بدن در زنان باردار بدون سابقه دیابت ظاهر میشود. بعد از دو بار آزمایش در صورتی که میزان گلوکز موجود در خون سیاهرگی فرد ناشتا بالاتر از ۱۲۶ میلیگرم در دسی لیتر باشد، فرد مبتلا به دیابت است. اما این مورد، نوعی ساده از عدم تحمل گلوکز است که میبایست تحت مراقبت قرار گیرد. این مسئله ای رایج در دیابت است که (تقریباً در ۵٪ بارداری ها) منجر به بروز مشکلات کاملاً جدی برای مادر و جنین میشود. این بیماری معمولاً بین هفتههای ۲۴ و ۲۸ بارداری ظاهر میشود.
در طی سهماهه سوم بارداری، تغییرات هورمونی مذکور، زن باردار را در خطر ابتلا به دیابت بارداری قرار میدهد. در طی بارداری افزایش یک سری از هورمونهای مترشحه از جفت (جفت، اندام ارتباطی ای در ناحیه ناف نوزاد میباشد که همانند یک ریسمان، نوزاد را به رحم مادر متصل میکند)، به انتقال مواد غذایی از مادر به جنین و در نتیجه به پیشرفت رشد جنین کمک میکنند. بخش دیگری از هورمونهایی که در جفت تولید میشوند در جهت پیشگیری از افت قند خون مادر فعالیت میکنند که این دسته از هورمونها از طریق ممانعت از عملکرد انسولین، عمل میکنند؛ لذا در طی بارداری، این هورمونها زمینه اختلال عدم تحمل گلوکز (افزایش قند خون) را فراهم میکنند.
در مقابل، بدن شما برای جلوگیری از افزایش قند خون مجبور خواهد بود انسولین بیشتری ترشح نماید تا قند به درون سلولها منتقل شود و برای تولید انرژی در اختیار سلولهای بدن قرار گیرد. سلولهای موجود در لوزالمعده مادران، اغلب توانایی تولید انسولین بیشتر (در حدود ۳ برابر حد طبیعی) را برای غلبه بر اثر هورمونهای بارداری افزایش دهنده قند خون دارند. اگر چنانچه لوزالمعده نتواند انسولین را به میزان کافی ترشح کند، میزان قند خون افزایش مییابد و در نهایت منجر به بروز دیابت بارداری میگردد.
زنان مبتلا به دیابت بارداری، در معرض خطر بالاتری از نظر مواجهه با عوارض در طول دوره بارداری و زایمان، همچنین ابتلا به دیابت پس از دوره بارداری قرار دارند. نوزادان مادرانی که مبتلا به دیابت بارداری میشوند، میتوانند به لحاظ جثه بزرگتر از اندازه مورد انتظار باشند که این خود باعث آسیب نوزادان در بدو تولد میشود. این نوزادان حتی در سنین پائین یا جوانی در معرض خطر ابتلا به دیابت قرار دارند. تعداد زنانی که مبتلا به دیابت بارداری تشخیص داده میشوند در سراسر جهان در حال افزایش است، بنابراین یافتن راههای ساده و مقرونبهصرفه برای پیشگیری از ابتلای زنان به این وضعیت مهم است.
افراد در معرض خطر:
عوامل زیر خطر ابتلا به دیابت بارداری را در طی دوره بارداری افزایش میدهند:
داشتن اضافه وزن قبل از بارداری (چنانچه وزن قبل از بارداری از وزن ایده آل به میزان ۲۰٪ یا بیشتر، بالاتر باشد).
وجود قند در ادرار
اختلال تحمل گلوکز و اختلال در گلوکز ناشتا (در این شرایط قند خون بالا است، ولی به حدی بالا نیست که بتوان آن را دیابت در نظر گرفت. به این حالت مرحله پیش از دیابت گفته میشود).
سابقه خانوادگی ابتلا به دیابت (اگر مادر و پدر یا برادر و خواهر شما دیابت داشته باشند).
سابقه تولد نوزاد بیش از ۴ کیلوگرم در گذشته
سابقه تولد نوزاده مرده در گذشته
سابقه ابتلا به دیابت بارداری در بارداری قبلی میزان خطر دیابت بارداری را در دفعه بعد ۲ تا ۳ برابر مینماید.
سندرم تخمدان پلی کیستیک
بسیاری از زنانی که دیابت بارداری در آنها پیشرفت میکند، هیچیک از عوامل خطر شناخته شده ابتلا به دیابت بارداری را ندارند. تشخیص زنانی که در معرض خطر دیابت بارداری هستند، باید هرچه سریع تر به منظور تشخیص دیابت بارداری غربالگری گردند و سایر زنان نیز میبایست در هفته ۲۴ تا ۲۸ بارداری به منظور بررسی دیابت بارداری غربالگری گردند.به منظور غربالگری دیابت، یک آزمایش به نام «تست تحمل گلوکز خوراکی» انجام خواهد گرفت.
این آزمایش شامل نوشیدن سریع یک محلول شیرین که حاوی ۵۰ گرم گلوکز است، میباشد. بدن این گلوکز را به سرعت جذب میکند که موجب افزایش قند (گلوکز) خون در طی ۳۰ تا ۶۰ دقیقه میگردد. یک ساعت پس از نوشیدن محلول شیرین، یک نمونه خون از بازوی شما میگیرند. نمونه خون نشان میدهد که چه میزان از محلول قندی توسط بدن استفاده شدهاست. اگر مقدار قند خون، برابر یا بیشتر از ۱۴۰ میلیگرم در دسی لیتر باشد، به عنوان مقادیر غیرطبیعی و نامناسب در نظر گرفته میشود. اگر جواب تست تحمل گلوکز خوراکی نامناسب باشد، تست دیگری پس از ۸ تا ۱۰ ساعت ناشتا بودن (تست قند خون ناشتا) انجام خواهد شد.
