چه روش هایی برای تشخیص پوکی استخوان وجود دارد؟

استخوان‌های ما، ستون‌های محکم بدنمان، نقشی اساسی در حفظ تحرک، تعادل و کیفیت زندگی ما ایفا می‌کنند. اما با گذر زمان، این ستون‌ها ممکن است ضعیف و شکننده شوند، وضعیتی که به آن پوکی استخوان یا استئوپوروز می‌گویند. این بیماری خاموش، که اغلب به عنوان استخوان‌های شکننده شناخته می‌شود، می‌تواند عواقب جدی به دنبال داشته باشد، از جمله شکستگی‌های استخوانی، درد مزمن و ناتوانی. خبر خوب این است که با تشخیص زودهنگام و اقدامات پیشگیرانه، می‌توان از پوکی استخوان جلوگیری کرد و یا روند پیشرفت آن را به طور قابل توجهی کند کرد. در این مقاله، به بررسی روش‌های تشخیص پوکی استخوان، عوامل خطر ابتلا به آن و پیشگیری می‌پردازیم.

چه روش هایی برای تشخیص پوکی استخوان وجود دارد؟
CTA
جهت دریافت راهنمایی درباره قرص درمان پوکی استخوان اینجا کلیک کنید

روش‌های تشخیص پوکی استخوان

مکمل های مختلفی برای تقویت مفاصل وجود دارد، مانند گلوکوزامین، کندرویتین و MSM. شواهد علمی در مورد اثربخشی آنها متناقض است. قبل از مصرف هر گونه قرص تقویت مفاصل با پزشک خود صحبت کنید.

پوکی استخوان، بیماری است که باعث ضعیف شدن و شکننده شدن استخوان ها می شود. این بیماری می تواند منجر به شکستگی های استخوانی، به خصوص در لگن، ستون فقرات و مچ دست شود. تشخیص پوکی استخوان به صورت زودهنگام، برای پیشگیری از شکستگی ها و حفظ سلامت و کیفیت زندگی، بسیار مهم است. در ادامه به برخی از روش های رایج برای تشخیص این بیماری می پردازیم: معاینه فیزیکی و بررسی سابقه پزشکی، سنجش تراکم استخوان (DXA اسکن)، آزمایش خون و تصویربرداری پزشکی.

اگر فکر می کنید ممکن است در معرض خطر پوکی استخوان باشید، با پزشک خود در مورد روش های غربالگری و گزینه های درمانی صحبت کنید. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب می تواند به حفظ سلامت استخوان ها و پیشگیری از شکستگی ها کمک کند.

داروهای مختلفی برای بهبود و درمان مشکل پوکی استخوان وجود دارد، مانند بیس فسفونات ها و دنوزوماب. قرص درمان پوکی استخوان می تواند به تقویت استخوان ها و کاهش خطر شکستگی کمک کند.

تماس با ما
Call to action

مشاوره و گزارش عوارض جانبی داروها

همه چیز درباره تشخیص پوکی استخوان

پوکی استخوان چیست؟

هورمون ملاتونین هورمونی می باشد که به طور خودکار و طبیعی در بدن تولید می شود و به تنظیم خواب کمک می کند. بهترین قرص ملاتونین می تواند برای کمک به بی خوابی کوتاه مدت استفاده شود. با این حال، مهم است که از دوزهای کم شروع کنید و در صورت عدم بهبود خواب، با پزشک خود صحبت کنید.

استخوان‌های بدن ما، درست مانند یک بانک دائمی عمل می‌کنند. در طول زندگی، بدن به طور مداوم مواد معدنی را از استخوان‌ها برداشته و دوباره در آن‌ها ذخیره می‌کند. این فرآیند طبیعی، که به عنوان بازسازی استخوان شناخته می‌شود، برای حفظ سلامت و استحکام استخوان‌ها ضروری است.  عوامل متعددی می‌توانند در برهم خوردن تعادل بازسازی استخوان و افزایش خطر پوکی استخوان نقش داشته باشند. برخی از این عوامل عبارتند از:

  • سن: با افزایش سن، تراکم استخوان به طور طبیعی کاهش می‌یابد.
  • جنسیت: زنان در مقایسه با مردان، بیشتر در معرض ابتلا به پوکی استخوان هستند.
  • سابقه خانوادگی: داشتن سابقه خانوادگی پوکی استخوان، خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهد.
  • تغییرات هورمونی: یائسگی در زنان و کاهش سطح تستوسترون در مردان، می‌تواند منجر به کاهش تراکم استخوان شود.
  • سبک زندگی: کم تحرکی، رژیم غذایی نامناسب، سیگار کشیدن و مصرف بیش از حد الکل، می‌توانند خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش دهند.
  • شرایط پزشکی: برخی از بیماری‌ها مانند آرتریت روماتوئید، بیماری‌های تیروئید و دیابت، می‌توانند خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش دهند.
  • داروها: مصرف طولانی مدت برخی از داروها مانند کورتیکواستروئیدها، می‌تواند منجر به کاهش تراکم استخوان شود.

مانند داروهای پوکی استخوان، داروهای مختلفی برای تنظیم خواب وجود دارد، مانند بنزودیازپین ها و داروهای ضد افسردگی. انواع قرص تنظیم خواب فقط باید با تجویز پزشک مصرف شوند.

پوکی استخوان چیست؟

معاینه فیزیکی و بررسی سابقه پزشکی در تشخیص پوکی استخوان

هیچ قرصی برای درمان آرتروز وجود ندارد. با این حال، قرص درمان آرتروز می تواند به تسکین درد و التهاب کمک کند. داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) و داروهای ضد روماتیسمی اصلاح کننده بیماری (DMARDs) دو نوع داروی رایج هستند که برای آرتروز استفاده می شوند.

در فرآیند “تشخیص پوکی استخوان”، معاینه فیزیکی و بررسی سابقه پزشکی بیمار نقشی اساسی ایفا می‌کنند. این اقدامات به پزشک در جمع‌آوری اطلاعات لازم برای تشخیص دقیق و انتخاب روش‌های درمانی مناسب کمک می‌کنند. در معاینه فیزیکی، پزشک موارد زیر را بررسی می‌کند:

  1. قد و وزن: کاهش قد می‌تواند نشان‌دهنده فشرده‌شدن مهره‌های ستون فقرات و پوکی استخوان باشد.
  2. وضعیت بدن: قوز پشتی (کیفوز) یا خمیدگی در ناحیه پشت، می‌تواند علامتی از پوکی استخوان باشد.
  3. دامنه حرکتی مفاصل: درد و محدودیت در حرکات مفصلی، می‌تواند ناشی از پوکی استخوان و شکستگی‌های استخوانی باشد.
  4. حساسیت به لمس: درد در استخوان‌ها و مفاصل، می‌تواند نشانه‌ای از پوکی استخوان باشد.
  5. بررسی رفلکس‌ها: برخی از بیماری‌های مرتبط با پوکی استخوان، ممکن است بر رفلکس‌ها نیز تأثیر بگذارند.
  6. در بررسی سابقه پزشکی، پزشک سوالاتی در مورد موارد زیر از بیمار می‌پرسد:
  7. سن و جنس: همانطور که قبلاً ذکر شد، سن و جنس دو عامل مهم در ابتلا به پوکی استخوان هستند.
  8. سابقه خانوادگی پوکی استخوان: وجود سابقه خانوادگی، خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهد.
  9. سابقه شکستگی‌های استخوانی: شکستگی‌های استخوانی، به خصوص در سنین پایین، می‌توانند نشان‌دهنده تراکم کم استخوان و افزایش خطر پوکی استخوان باشند.
  10. تغییرات هورمونی: یائسگی در زنان و کاهش سطح تستوسترون در مردان، می‌توانند منجر به کاهش تراکم استخوان و افزایش خطر پوکی استخوان شوند.
  11. مصرف داروهای خاص: مصرف طولانی مدت برخی از داروها مانند کورتیکواستروئیدها، می‌تواند منجر به کاهش تراکم استخوان و افزایش خطر پوکی استخوان شود.
  12. شرایط پزشکی: وجود بیماری‌های التهابی مانند آرتریت روماتوئید یا بیماری‌های تیروئید، می‌تواند خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش دهد.
  13. سبک زندگی: پزشک در مورد رژیم غذایی، فعالیت بدنی، سیگار کشیدن و مصرف الکل بیمار نیز سوال خواهد کرد.

کلسیم یک ماده معدنی بسیار ضروری و لازم برای سلامت استخوان است. برخی از افراد ممکن است نیاز به مصرف قرص کلسیم خارجی داشته باشند، مانند زنان یائسه و افراد مسن.

معاینه فیزیکی و بررسی سابقه پزشکی در تشخیص پوکی استخوان

سنجش تراکم استخوان (DXA اسکن) برای تشخیص پوکی استخوان

داروهای مختلفی می توانند به افزایش باروری زنان کمک کنند، مانند کلومیفن و لتروزول. دسته های مختلف و انواع کپسول افزایش باروری زنان مانند داروهای درمان پوکی استخوان فقط باید با تجویز پزشک مصرف شوند.

سنجش تراکم استخوان یا DXA اسکن، دقیق‌ترین روش برای تشخیص پوکی استخوان است. این روش با استفاده از اشعه ایکس با دوز کم، میزان تراکم مواد معدنی استخوان را در نواحی مختلف بدن، مانند لگن، ستون فقرات و مچ دست اندازه‌گیری می‌کند. DXA اسکن به دو دلیل در تشخیص پوکی استخوان اهمیت دارد:

تشخیص زودهنگام: این روش می‌تواند پوکی استخوان را در مراحل اولیه، زمانی که هنوز علائم قابل توجهی وجود ندارد، تشخیص دهد. تشخیص زودهنگام به معنای شروع زودتر درمان و پیشگیری از شکستگی‌های استخوانی است.

ارزیابی اثربخشی درمان: DXA اسکن می‌تواند برای ارزیابی اثربخشی درمان پوکی استخوان نیز استفاده شود. با تکرار این اسکن در طول زمان، می‌توان تغییرات تراکم استخوان را در پاسخ به درمان رصد کرد.

نحوه انجام DXA اسکن: DXA اسکن یک روش بدون درد و غیرتهاجمی است که معمولاً در عرض 10 تا 15 دقیقه انجام می‌شود. در طول انجام این اسکن، شما به پشت دراز می‌کشید و یک دستگاه اشعه ایکس مخصوص، تصاویر دقیقی از استخوان‌های شما را ثبت می‌کند. اشعه ایکس مورد استفاده در DXA اسکن، بسیار کم‌انرژی است و در مقایسه با سایر روش‌های تصویربرداری با اشعه ایکس، دوز کمتری از اشعه را به بدن شما وارد می‌کند. برای انجام DXA اسکن، نیازی به آمادگی خاصی نیست و می‌توانید لباس‌های معمولی خود را بپوشید. در برخی موارد، ممکن است لازم باشد قبل از انجام اسکن، از شما خواسته شود که جواهرات یا سایر اشیاء فلزی را از بدن خود خارج کنید.

تفسیر نتایج DXA اسکن: نتایج DXA اسکن به سه دسته نرمال، استئوپنی و پوکی استخوان تقسیم می‌شوند:

  • نرمال: تراکم استخوان شما در حد طبیعی است.
  • استئوپنی: تراکم استخوان شما پایین‌تر از حد طبیعی است، اما هنوز به عنوان پوکی استخوان طبقه‌بندی نمی‌شود.
  • پوکی استخوان: تراکم استخوان شما به طور قابل توجهی پایین‌تر از حد طبیعی است و شما در معرض خطر شکستگی‌های استخوانی هستید.

کیست تخمدان کیسه های پر از مایعی هستند که در تخمدان ها ایجاد می شوند. اکثر کیست های تخمدان بی خطر هستند و خود به خود از بین می روند. با این حال، برخی از کیست ها ممکن است نیاز به درمان و مداوا با کپسول درمان کیست تخمدان یا جراحی داشته باشند.

سنجش تراکم استخوان (DXA اسکن) برای تشخیص پوکی استخوان

تشخیص پوکی استخوان با آزمایش خون

درست است که آزمایش خون به تنهایی نمی‌تواند پوکی استخوان را تشخیص دهد، اما می‌تواند به عنوان بخشی از فرآیند تشخیص پوکی استخوان، اطلاعات مفیدی ارائه دهد.

آزمایش خون برای پوکی استخوان به طور معمول موارد زیر را بررسی می‌کند:

  • سطح ویتامین D: کمبود ویتامین D یکی از عوامل خطر ابتلا به پوکی استخوان است.
  • نشانگرهای زیستی خاص: برخی از نشانگرهای زیستی در خون، مانند مارکرهای تشکیل و تخریب استخوان، می‌توانند به ارزیابی سلامت استخوان و پیش‌بینی خطر پوکی استخوان کمک کنند.
  • سایر عوامل مرتبط: آزمایش خون ممکن است برای بررسی سایر عواملی که می‌توانند بر سلامت استخوان تأثیر بگذارند، مانند عملکرد کلیه و کبد، نیز انجام شود.

نقش آزمایش خون در تشخیص پوکی استخوان

  • کمک به شناسایی افراد در معرض خطر: آزمایش خون می‌تواند به شناسایی افرادی که در معرض خطر ابتلا به پوکی استخوان هستند، مانند افراد با سابقه خانوادگی این بیماری یا کمبود ویتامین D، کمک کند.
  • ارزیابی شدت پوکی استخوان: در افراد مبتلا به پوکی استخوان، آزمایش خون می‌تواند به ارزیابی شدت بیماری و ریسک شکستگی‌های استخوانی کمک کند.
  • کنترل اثربخشی درمان: آزمایش خون می‌تواند برای نظارت بر اثربخشی درمان پوکی استخوان، مانند تغییرات در سطوح نشانگرهای زیستی خاص، استفاده شود.

محدودیت های آزمایش خون برای تشخیص پوکی استخوان

  • تشخیص قطعی: آزمایش خون به تنهایی نمی‌تواند پوکی استخوان را به طور قطعی تشخیص دهد.
  • تفسیر نتایج: تفسیر نتایج آزمایش خون پیچیده است و باید توسط پزشک متخصص انجام شود.
  • نیاز به آزمایش‌های دیگر: در اغلب موارد، آزمایش خون در کنار سایر روش‌های تشخیصی، مانند DXA اسکن، برای تشخیص دقیق پوکی استخوان استفاده می‌شود.
نقش آزمایش خون در تشخیص پوکی استخوانمحدودیت آزمایش خون تشخیص پوکی استخوان
کمک به شناسایی افراد در معرض خطرتشخیص قطعی
ارزیابی شدت پوکی استخوانتفسیر نتایج
کنترل اثربخشی درماننیاز به آزمایش‌های دیگر

تشخیص پوکی استخوان با تصویربرداری پزشکی

در حالی که DXA اسکن دقیق‌ترین روش برای تشخیص پوکی استخوان است، در برخی موارد ممکن است از تصویربرداری پزشکی نیز برای تکمیل فرآیند تشخیص یا بررسی عوارض این بیماری استفاده شود.

برخی از روش‌های رایج تصویربرداری پزشکی برای پوکی استخوان عبارتند از:

  • CT اسکن (Computed Tomography Scan): CT اسکن از اشعه ایکس برای ایجاد تصاویر مقطعی از بدن استفاده می‌کند. این روش می‌تواند برای بررسی شکستگی‌های استخوانی، به خصوص در نواحی که با DXA اسکن به راحتی قابل مشاهده نیستند، مانند لگن و ستون فقرات، مفید باشد.
  • MRI (Magnetic Resonance Imaging): MRI از امواج مغناطیسی و میدان‌های رادیویی برای ایجاد تصاویر دقیق از استخوان‌ها، عضلات، رباط‌ها و سایر بافت‌های نرم استفاده می‌کند. MRI می‌تواند برای بررسی شکستگی‌های استخوانی، عفونت‌های استخوانی و سایر مشکلات مرتبط با پوکی استخوان مفید باشد.
  • اسکن هسته‌ای: در اسکن هسته‌ای، به بیمار ماده رادیواکتیو تزریق می‌شود که در استخوان‌ها تجمع می‌یابد. یک دوربین مخصوص تصاویر را از تجمع این ماده در بدن ثبت می‌کند. اسکن هسته‌ای می‌تواند برای بررسی شکستگی‌های استخوانی، عفونت‌های استخوانی و تومورهای استخوانی مفید باشد.

چه زمانی از تصویربرداری پزشکی برای تشخیص پوکی استخوان استفاده می‌شود؟

  • در صورت وجود علائم شکستگی استخوانی: اگر درد، تورم یا حساسیت در استخوان‌ها را تجربه می‌کنید، ممکن است پزشک برای بررسی شکستگی استخوانی، CT اسکن یا MRI تجویز کند.
  • در صورت ناهنجاری در DXA اسکن: اگر DXA اسکن نشان‌دهنده تراکم استخوانی بسیار پایین یا ناهنجاری‌های استخوانی باشد، ممکن است پزشک برای بررسی بیشتر، CT اسکن یا MRI تجویز کند.
  • برای بررسی عوارض پوکی استخوان: در برخی موارد، ممکن است از تصویربرداری پزشکی برای بررسی عوارض پوکی استخوان، مانند فشردگی مهره‌ها یا آرتروز مفصل ران استفاده شود.

شخیص پوکی استخوان با تصویربرداری پزشکی

سخن پایانی

پوکی استخوان، بیماری است که باعث ضعیف شدن و شکننده شدن استخوان‌ها می‌شود و می‌تواند منجر به شکستگی‌های استخوانی، به خصوص در لگن، ستون فقرات و مچ دست شود. تشخیص زودهنگام پوکی استخوان برای پیشگیری از شکستگی‌ها و حفظ سلامت و کیفیت زندگی بسیار مهم است. 

منبع:  Mayoclinic

فهرست