بیماری پارکینسون یک اختلال عصبی پیشرونده است که بر حرکت بدن تأثیر میگذارد. این بیماری معمولاً به آرامی شروع میشود و با گذشت زمان بدتر میشود. این بیماری یک اختلال عصبی است که با کاهش دوپامین و افزایش کولین در مغز مرتبط است. کولین ممکن است با افزایش سطح دوپامین و کاهش بازجذب آن، به بهبود علائم پارکینسون کمک کند.
در بیماری پارکینسون، سلولهای جسم سیاه شروع به مردن میکنند و سطح دوپامین کاهش مییابد. وقتی سطح دوپامین ۶۰ تا ۸۰ درصد کاهش پیدا کند، علائم بیماری پارکینسون شروع میشوند.
پارکینسون به دلیل کاهش دوپامین در مغز (بهویژه در ناحیهای بهنام جسم سیاه) ایجاد میشود، اما عدم تعادل بین دوپامین و استیلکولین نیز در بروز علائم حرکتی نقش دارد. کولین و مشتقات آن بهویژه در مراحل پیشرفتهتر پارکینسون که همراه با زوال عقل است، ممکن است نقش مثبتی داشته باشند.
علت بیماری پارکینسون
علت بیماری پارکینسون تغییر در سطح دوپامین مغز است. دوپامین پیامرسان دو ناحیه مغز است و در کنترل حرکات عضلات صاف (غیرارادی) نقش دارد. بیشتر علائم حرکتی مربوط به بیماری پارکینسون به دلیل کمبود دوپامین (با از دسترفتن سلولهای تولیدکننده دوپامین در بخش خاکستری مغز) ایجاد میشوند.
وقتی مقدار دوپامین خیلی کم باشد، در ارتباطات مغزی مشکل ایجاد میشود و عضلات بدن شروع به لرزش میکنند. مشخص نیست که چرا سلولهای مغزی تولیدکننده دوپامین کم میشوند اما مطالعات ژنتیکی نشان دادند که استرس میتواند یکی از موارد مهم در آسیب چرخه تولید دوپامین باشد.
دانشمندان تصور میکنند که کاهش تولید دوپامین به دلیل ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی اتفاق میافتد.
علائم شایع پارکینسون:
لرزش (ترمور) – بویژه در دستها، انگشتان یا فک، در حالت استراحت
کندی حرکت (برادیکینزیا) – حرکتهای کند و آهسته که انجام فعالیتهای روزمره را دشوار میکند
سفتی عضلات ماهیچهها خشک و منقبض میشوند
اختلال در تعادل و هماهنگی که میتواند منجر به زمین خوردن شود
تغییرات در نوشتار و گفتار – صدای آهسته، لکنت یا نوشتن کوچکتر و ناخوانا
چه افرادی در معرض خطر ابتلا به پارکینسون هستند؟
افرادی که بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند، عبارتاند از:
جنسیت: مردان ۱.۵ برابر بیشتر از زنان به این بیماری مبتلا میشوند.
نسل: طبق تحقیقات، شیوع این بیماری در افراد سفیدپوست بیشتر از افراد سیاهپوست یا آسیایی است. همچنین، موقعیت جغرافیایی ممکن است یکی از دلایل افزایش خطر ابتلا به این بیماری باشد.
سن: این بیماری معمولا در بازه سنی ۵۰ تا ۶۰ سالگی بروز میکند.
سابقه خانوادگی: افرادی که اعضای نزدیک خانوادهشان به این بیماری مبتلا هستند، بیشتر در معرض خطر ابتلا قرار دارند.
سموم: تماس با برخی سموم ممکن است خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهد.
آسیب به سر: افرادی که دچار آسیب به سر میشوند، ممکن است بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری باشند.
پارکینسون درمان قطعی ندارد، اما داروهایی مثل لوودوپا، پرامی کپسول، آمانتادین، بیپریدن و سلژیلین برای درمان آن تجویز می شوند.
البته نقش کاردرمانی و فیزیوتراپی در کنترل و درمان این بیماری بسیار زیاد است، زیرا مانع پیشرفت بیماری و کاهش محدودیت عملکرد می شود. بنابر تحقیقات جدید، مصرف مواد غذایی حاوی نیکوتین مانند فلفل و گوجه فرنگی باعث کاهش خطر ابتلا به بیماری پارکینسون می شود.
مواد غذایی موثر در پارکینسون
غذاهای سرشار از آنتیاکسیدان: غذاهای غنی از این مواد مانند آجیل، توتها و سبزیجات میتواند به جلوگیری از استرس اکسیداتیو و آسیب به مغز کمک کنند.
لوبیای فاوا: این لوبیا حاوی لوودوپا است و مصرف آن برای درمان این بیماری میتواند مفید باشد.
امگا-۳: این چربی مفید که در ماهی سالمون، صدف، دانه کتان و برخی از حبوبات یافت میشود، میتواند به محافظت از مغز در برابر آسیب کمک کنند.
نقش مکمل ها در کنترل پارکینسون
کولین یک ماده مغذی شبهویتامینی و محلول در آب است که برای عملکرد صحیح مغز، ساختار سلولی و انتقالدهنده عصبی استیلکولین ضروری است. استیلکولین نقش مهمی در حافظه، حرکت و خلق دارد.
درمان پارکینسون با ورزش
ورزش یوگا اغلب برای مدیریت علائم حرکتی این بیماری به افراد توصیه میشود. یوگا با استفاده از حرکتهای هدفمند عضلات به تقویت ماهیچهها، افزایش تحرک و بهبود انعطافپذیری کمک میکند. افراد مبتلا به پارکینسون ممکن است متوجه شوند که یوگا حتی در مدیریت لرزش در برخی از اندامهای آسیبدیده نیز موثر است.
